Quà tặngĐối với nhiều người mới bắt đầu, Cognac thường được nhìn nhận khá đơn giản: đó là một loại brandy cao cấp đến từ Pháp. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, bạn sẽ thấy trên nhãn chai xuất hiện rất nhiều thuật ngữ như VS, VSOP, XO, Napoleon, Extra, Fine Champagne hay Grande Champagne. Điều này khiến việc lựa chọn một chai Cognac phù hợp đôi khi trở nên khó khăn.
Tin vui là hệ thống phân loại của Cognac được xây dựng rất chặt chẽ. Chỉ cần hiểu một số nguyên tắc cơ bản, bạn hoàn toàn có thể đọc được phần lớn thông tin quan trọng trên nhãn chai và xác định được phong cách của loại Cognac mình đang cầm trên tay. Hãy cùng WHISKY.vn khám phá trong bài viết dưới đây!
1. Trước Tiên, Mọi Loại Cognac Đều Là Cognac
Một điều quan trọng cần nhớ là các cấp độ Cognac không phải là những loại rượu khác nhau. Dù là VS hay XO, tất cả đều được sản xuất từ nho trồng trong vùng Cognac của Pháp, trải qua quá trình lên men, chưng cất kép bằng nồi đồng Charentais và được ủ trong thùng gỗ sồi theo các quy định nghiêm ngặt của vùng sản xuất.
Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở thời gian trưởng thành của eaux-de-vie và cách nhà sản xuất phối trộn chúng để tạo nên phong cách riêng. Nói cách khác, các thuật ngữ trên nhãn Cognac không cho biết phương pháp sản xuất khác nhau mà chủ yếu phản ánh độ tuổi tối thiểu của thành phần trẻ nhất trong chai.
1.1. VS – Very Special
VS là viết tắt của “Very Special”. Đây là cấp độ Cognac cơ bản và phổ biến nhất trên thị trường hiện nay. Theo quy định của vùng Cognac, eaux-de-vie trẻ nhất trong chai VS phải được ủ tối thiểu 2 năm trong thùng gỗ sồi.
Điều quan trọng cần hiểu là con số này chỉ đại diện cho thành phần trẻ nhất trong hỗn hợp. Trên thực tế, nhà sản xuất hoàn toàn có thể sử dụng những eaux-de-vie lâu năm hơn để tạo nên sự cân bằng cho sản phẩm.
Các dòng VS thường thể hiện rõ nét đặc tính trái cây của eau-de-vie sau chưng cất, kết hợp với những ảnh hưởng ban đầu từ gỗ sồi. Đây cũng là dòng Cognac được sử dụng phổ biến trong pha chế cocktail và là lựa chọn giúp người mới làm quen với Cognac tiếp cận dễ dàng hơn.
Tại nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ, VS hiện vẫn là phân khúc tiêu thụ mạnh nhất của ngành Cognac.
1.2. VSOP – Very Superior Old Pale
VSOP là viết tắt của “Very Superior Old Pale”. Để được phân loại là VSOP, eaux-de-vie trẻ nhất trong chai phải được ủ tối thiểu 4 năm.
So với VS, thời gian trưởng thành dài hơn giúp Cognac phát triển thêm nhiều tầng hương đến từ thùng gỗ sồi. Những nốt hương caramel, kẹo bơ cứng, gia vị, gỗ sồi và trái cây chín thường trở nên rõ nét hơn.
VSOP thường được xem là điểm cân bằng giữa sự tươi trẻ của trái cây và chiều sâu do quá trình trưởng thành mang lại. Nhiều nhà sản xuất sử dụng VSOP như một sản phẩm đại diện cho phong cách đặc trưng của thương hiệu. Chính vì vậy, đây cũng là cấp độ được nhiều người yêu thích khi muốn khám phá cá tính riêng của từng nhà Cognac.
1.3. XO – Extra Old
XO là viết tắt của “Extra Old”. Ngày nay, quy định yêu cầu eaux-de-vie trẻ nhất trong chai XO phải được ủ tối thiểu 10 năm. Đây là nhóm Cognac có thời gian trưởng thành dài hơn đáng kể so với VS và VSOP.
Trong quá trình ủ kéo dài, Cognac tiếp tục tương tác với gỗ sồi, hấp thụ thêm các tầng hương như da thuộc, gia vị, caramel đậm, gỗ cổ và nhiều sắc thái phức hợp khác. Tuy nhiên, một điều đáng lưu ý là tuổi rượu không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng.
Một chai XO không tự động ngon hơn một chai VSOP. Điều tạo nên sự khác biệt thực sự vẫn là chất lượng nguyên liệu, kỹ năng chưng cất và nghệ thuật phối trộn của nhà sản xuất.
2. Cognac Được Tạo Nên Từ Nghệ Thuật Phối Trộn
Một trong những hiểu lầm phổ biến là mỗi chai Cognac được sản xuất từ một mẻ rượu duy nhất. Trên thực tế, phần lớn Cognac trên thế giới là sản phẩm của nghệ thuật phối trộn.
Cellar Master hay Master Blender sẽ lựa chọn và kết hợp hàng trăm eaux-de-vie khác nhau, có độ tuổi và nguồn gốc khác nhau, để tạo ra phong cách nhất quán cho thương hiệu. Điều này giải thích tại sao hai chai VSOP từ hai nhà sản xuất khác nhau có thể mang đến trải nghiệm hoàn toàn khác biệt.
Tuổi rượu chỉ là một phần của câu chuyện. Công thức phối trộn mới là yếu tố tạo nên bản sắc của mỗi nhà Cognac.
3. Napoleon, Extra Và Những Thuật Ngữ Khác
Bên cạnh VS, VSOP và XO, người yêu Cognac thường bắt gặp nhiều thuật ngữ khác trên nhãn chai.
3.1. Napoleon
Napoleon thường được xem là cấp độ nằm giữa VSOP và XO. Mặc dù tên gọi này khá phổ biến, đây không phải là hệ thống phân loại chính được sử dụng rộng rãi như VS, VSOP hay XO.
3.2. Extra
Extra thường được hiểu là một dòng Cognac cao cấp với thời gian trưởng thành đáng kể. Trong nhiều trường hợp, tuổi rượu thực tế có thể tương đương hoặc vượt qua yêu cầu của XO.
3.3. Vintage Cognac
Vintage Cognac là Cognac được sản xuất từ một niên vụ duy nhất và được ghi rõ năm thu hoạch trên nhãn chai. Đây là nhóm sản phẩm tương đối hiếm so với các dòng Cognac phối trộn truyền thống.
3.4. Réserve Familiale, Très Vieille Réserve, Hors d’Âge
Đây là những thuật ngữ thường xuất hiện trên các dòng Cognac lâu năm. Một số sản phẩm mang những tên gọi này có thể chứa các eaux-de-vie được trưởng thành trong nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, khi đánh giá một chai Cognac, người tiêu dùng vẫn nên ưu tiên xem xét các cấp độ chính thức trước khi dựa vào những tên gọi mang tính tiếp thị hoặc truyền thống riêng của từng nhà sản xuất.
4. Phân Biệt Cognac Theo Vùng Sản Xuất
Ngoài độ tuổi, Cognac còn có thể được phân biệt dựa trên nguồn gốc của eaux-de-vie. Vùng Cognac được chia thành sáu cru khác nhau, mỗi khu vực mang đến những đặc tính riêng.
4.1. Grande Champagne
Được xem là cru danh tiếng nhất của Cognac. Các eaux-de-vie từ Grande Champagne thường thanh lịch, mang nhiều sắc thái hương hoa và cần thời gian trưởng thành dài để đạt độ hoàn thiện tối ưu.
4.2. Petite Champagne
Có nhiều điểm tương đồng với Grande Champagne nhưng thường ít tinh tế hơn đôi chút.
4.3. Borderies
Là cru nhỏ nhất trong vùng Cognac. Nơi đây nổi tiếng với các eaux-de-vie mềm mại, tròn vị và thường có hương hoa violet đặc trưng.
4.4. Fins Bois
Là khu vực sản xuất lớn nhất. Các eaux-de-vie tại đây thường trưởng thành nhanh hơn và thể hiện rõ hương nho tươi.
4.5. Bons Bois Và Bois Ordinaires
Hai cru này thường cho ra những eaux-de-vie có tốc độ trưởng thành nhanh hơn và phong cách mộc mạc hơn.
5. Fine Champagne Có Phải Là Champagne?
Đây là một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất đối với người mới tìm hiểu Cognac. Fine Champagne hoàn toàn không phải rượu Champagne. Thuật ngữ này chỉ một loại Cognac được phối trộn từ Grande Champagne và Petite Champagne, trong đó tối thiểu 50% thành phần phải đến từ Grande Champagne.
Nếu trên nhãn xuất hiện dòng chữ “1er Cru”, điều đó cho biết Cognac được sản xuất hoàn toàn từ Grande Champagne.
6. Điều Gì Thực Sự Tạo Nên Sự Khác Biệt Giữa Các Chai Cognac?
Khi nhìn vào một chai Cognac, nhiều người thường chỉ chú ý đến cấp độ VS, VSOP hoặc XO.
Tuy nhiên, chất lượng cuối cùng của Cognac là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp:
- Giống nho được sử dụng.
- Nguồn gốc cru của eaux-de-vie.
- Phương pháp chưng cất bằng nồi đồng Charentais.
- Loại gỗ sồi dùng để trưởng thành.
- Thời gian ủ.
- Nghệ thuật phối trộn của Cellar Master.
Chính sự kết hợp của những yếu tố này tạo nên sự đa dạng và hấp dẫn của thế giới Cognac.
Như vậy, việc phân biệt các loại Cognac thực chất không quá phức tạp nếu hiểu được hệ thống phân loại cơ bản.
VS, VSOP và XO chủ yếu phản ánh thời gian trưởng thành tối thiểu của eaux-de-vie trẻ nhất trong chai. Trong khi đó, những thuật ngữ như Fine Champagne, Grande Champagne hay Borderies giúp người thưởng thức hiểu rõ hơn về nguồn gốc và phong cách của rượu.
Tuy nhiên, Cognac không chỉ là câu chuyện về tuổi rượu. Đằng sau mỗi chai Cognac là sự kết hợp giữa vùng đất, giống nho, quá trình chưng cất, thời gian trưởng thành và nghệ thuật phối trộn được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Đó cũng chính là lý do khiến Cognac trở thành một trong những dòng brandy danh tiếng và được trân trọng nhất trên thế giới.
7. Mua cognac chính hãng tại WHISKY.vn
WHISKY.vn là nền tảng cung cấp kiến thức, tin tức và các dòng whisky, cognac cùng nhiều loại rượu mạnh cao cấp từ những nhà sản xuất danh tiếng trên thế giới. Liên hệ hotline 094 669 8008 để được tư vấn và hỗ trợ lựa chọn sản phẩm phù hợp.
