Quà tặngBiến đổi khí hậu và sự thức tỉnh của ngành whisky
Hai thập kỷ qua, biến đổi khí hậu đã không còn là câu chuyện xa vời. Khi băng tan, rừng cháy và nguồn nước cạn kiệt, con người buộc phải nhìn lại cách mình sản xuất và tiêu thụ, ngay cả trong những ngành tưởng chừng “vô hại” như whisky.
Rượu whisky Scotland vốn được xem là biểu tượng văn hóa, gắn liền với đất, nước, gió và gỗ. Nhưng để mỗi giọt rượu whisky ấy đến tay người thưởng thức, đằng sau là một chuỗi hoạt động tiêu tốn năng lượng, nước, gỗ sồi và nhiên liệu. Chính vì thế, việc hướng tới “rượu whisky xanh” (green whisky) – những chai rượu được sản xuất bền vững và tôn trọng môi trường – đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành.
Khi sản xuất whisky còn là trách nhiệm với môi rường
Từ năm 2009, Hiệp hội Whisky Scotland (SWA) đã khởi động Chiến lược Môi trường đầu tiên cho toàn ngành, đặt mục tiêu giảm khí thải, tiết kiệm năng lượng và sử dụng bao bì thân thiện hơn. Dù là chương trình tự nguyện, nhưng nó đã mở ra bước ngoặt cho cách các nhà chưng cất tiếp cận vấn đề môi trường.
Đến nay, kết quả rất đáng khích lệ: hơn 20% năng lượng sản xuất whisky Scotland đã đến từ nguồn không hóa thạch, giúp giảm đáng kể lượng khí CO₂ thải ra môi trường. Nhiều nhà máy chưng cất đã thay dầu nặng bằng khí tự nhiên hoặc các giải pháp năng lượng tái tạo, đồng thời tối ưu hóa quy trình đun nấu và tái sử dụng nhiệt thừa trong sản xuất.
Bên cạnh đó, các nhà máy chưng cất còn hợp tác với Cơ quan Bảo vệ Môi trường Scotland (SEPA) để đảm bảo gần 95% cơ sở tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn về nước thải, khí thải và sử dụng tài nguyên.
Từ rừng sồi đến thùng ủ – Câu chuyện của gỗ và trách nhiệm
Một trong những yếu tố ít người để ý khi nói đến whisky xanh chính là nguồn gốc gỗ sồi – vật liệu làm nên các thùng ủ quý giá. Mỗi thùng ủ không chỉ ảnh hưởng đến hương vị, mà còn mang dấu ấn môi trường từ nơi cây được trồng.
Các nhà chưng cất hiện đại ngày càng chú trọng hơn đến việc sử dụng gỗ sồi từ rừng được quản lý bền vững, giảm khai thác lãng phí và kéo dài tuổi thọ thùng. Một số thương hiệu còn áp dụng mô hình “vòng đời thùng ủ”, trong đó thùng cũ được tái sử dụng, phục hồi hoặc tận dụng làm nhiên liệu sinh khối thay vì bỏ đi.
Glengoyne – Biểu tượng của whisky “chậm mà xanh”
Nếu có một nhà chưng cất nào thể hiện trọn vẹn tinh thần whisky xanh, đó chính là Glengoyne -“nhà chưng cất chậm rãi nhất Scotland”. Toàn bộ quy trình của họ được thiết kế để giảm thiểu năng lượng và nước sử dụng, tận dụng từng dòng hơi nóng và nguồn nước mát tự nhiên từ thác Glengoyne Burn.
Glengoyne cũng là một trong những thương hiệu tiên phong trong việc loại bỏ nhựa dùng một lần, chuyển sang bao bì tái chế và thân thiện môi trường. Họ coi mỗi chai rượu không chỉ là sản phẩm, mà là lời cam kết: whisky có thể tinh tế mà vẫn tôn trọng hành tinh.
Tamdhu – Giữ gìn nguồn nước và sự sống quanh dòng Burn
Cũng tại vùng Speyside, Tamdhu – thương hiệu nổi tiếng với whisky ủ trong thùng sherry đã chứng minh rằng phát triển bền vững không phải là khẩu hiệu. Nhà chưng cất này đã xây dựng hệ thống dẫn nước thông minh giúp tiết kiệm hàng nghìn lít mỗi năm, đồng thời đầu tư vào “fish pass” trên dòng Knockando Burn, tạo điều kiện cho cá hồi và cá hồi nâu di chuyển và sinh sản tự nhiên trở lại.
Hành động nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn, bởi Tamdhu hiểu rằng một dòng sông khỏe mạnh chính là mạch sống của cả vùng đất whisky.
Kilchoman – Gia đình Islay và triết lý canh tác bền vững
Trên đảo Islay, Kilchoman, một trong số ít distillery còn duy trì mô hình “farm distillery” đã chứng minh rằng whisky có thể được làm ra trọn vẹn trong một chu trình khép kín: từ hạt mạch nha, nước, than bùn cho tới chưng cất và đóng chai, tất cả diễn ra ngay trên nông trại.
Bằng cách này, Kilchoman kiểm soát được lượng phát thải, giảm vận chuyển, đồng thời canh tác mạch nha và cắt than bùn theo chu trình tự nhiên, không khai thác quá mức, giúp bảo tồn hệ sinh thái đặc trưng của Islay. Đây là ví dụ điển hình cho mô hình sản xuất whisky “tại chỗ – bền vững – có trách nhiệm”.
GlenAllachie – Bền vững trong từng giọt whisky Speyside
Không ồn ào, GlenAllachie chọn cách phát triển âm thầm nhưng chắc chắn: tập trung vào hiệu quả năng lượng, tái sử dụng nước làm mát và cải thiện xử lý nước thải. Nhà chưng cất cũng hợp tác với các đối tác cung cấp gỗ để đảm bảo nguồn thùng ủ đến từ rừng được chứng nhận bền vững.
Dưới sự dẫn dắt của nhà sáng lập Billy Walker, GlenAllachie đã chứng minh rằng tính thủ công, chất lượng và ý thức môi trường hoàn toàn có thể song hành, mang đến những dòng single malt tinh khiết mà vẫn “xanh”. Năm 2023, GlenAllachie công bố hợp tác với công ty kỹ thuật Briggs of Burton để lắp đặt công nghệ Mechanical Vapour Recompression (MVR) – hệ thống công nghệ hiện đại giúp giảm tới 90% năng lượng tiêu thụ trong quá trình chưng cất, đánh dấu một bước tiến mới trong việc tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Than bùn và hành trình bảo tồn thiên nhiên Scotland
Một trong những thách thức lớn nhất đối với whisky Scotland là sử dụng than bùn (peat) – yếu tố tạo nên hương khói đặc trưng. Dù lượng than bùn ngành whisky tiêu thụ chỉ chiếm 0,1% tổng lượng khai thác tại Scotland, nhưng tác động sinh thái lại rất đáng lưu tâm, bởi than bùn là một dạng nhiên liệu chứa carbon cao và quá trình khai thác dễ làm khô cạn những vùng đất ngập nước.
Ngày nay, nhiều nhà chưng cất đã chuyển sang khai thác có kiểm soát và phục hồi lại đầm lầy sau khi sử dụng, giúp “re-wet” đất và hạn chế phát thải CO₂. Đây là bước tiến quan trọng để cân bằng giữa truyền thống hương vị và trách nhiệm sinh thái.
Bao bì, vận chuyển và rác thải – Những thách thức còn tồn tại
Dù đã có nhiều tiến bộ, ngành whisky vẫn phải đối mặt với các vấn đề về trọng lượng chai và bao bì. Xu hướng “premiumisation” khiến nhiều thương hiệu chọn chai thủy tinh dày, hộp kim loại hoặc vỏ hộp cầu kỳ – vô tình đi ngược mục tiêu giảm rác thải.
Một số nhà phân phối đã tiên phong thay đổi, như việc chuyển sang vật liệu tái chế, giảm nhựa chèn trong vận chuyển hoặc khuyến khích khách hàng mua rượu không hộp (naked bottle). Đây là xu hướng đang được kỳ vọng sẽ lan rộng trong thập kỷ tới.
Tương lai của “rượu whisky xanh”
Từ những con số về khí thải, nước và năng lượng, có thể thấy ngành whisky Scotland đang từng bước “xanh hóa” toàn bộ chuỗi sản xuất. Những thương hiệu tiên phong như Glengoyne, Tamdhu, Kilchoman và GlenAllachie đang chứng minh rằng bảo vệ môi trường không phải là điều xa xỉ, mà là trách nhiệm gắn liền với bản sắc của whisky Scotland.
Sự thay đổi ấy không chỉ đến từ các nhà chưng cất, mà còn từ người thưởng thức – những người biết trân trọng không chỉ hương vị, mà cả nguồn gốc và giá trị đạo đức trong từng giọt rượu.
WHISKY.vn – Lan tỏa tinh thần thưởng thức có trách nhiệm
Là hệ thống phân phối chính hãng các thương hiệu whisky hàng đầu như GlenAllachie, Tamdhu, Glengoyne và Kilchoman, WHISKY.vn không chỉ mang đến những chai rượu whisky thượng hạng, mà còn đồng hành cùng xu hướng thưởng thức bền vững và trân trọng thiên nhiên.
Khám phá các dòng rượu whisky xanh, tìm hiểu câu chuyện phía sau từng chai rượu whisky và cùng WHISKY.vn nâng ly vì một tương lai tinh tế hơn, bền vững hơn. Liên hệ hotline 094 669 8008 để nhận tư vấn & đặt hàng!
Nguồn: Whisky Magazine
